wtorek, 17 listopada, 2026
Strona głównaRaportyPonad pół miliona antyukraińskich publikacji w pół roku. Raport Demagoga i IMM

Ponad pół miliona antyukraińskich publikacji w pół roku. Raport Demagoga i IMM

Blisko 536 tys. publikacji zawierających monitorowane antyukraińskie określenia, czterokrotny wzrost liczby negatywnych wpisów dotyczących banderyzmu oraz znane osoby i anonimowe konta rozpowszechniające rosyjskie narracje. To najważniejsze ustalenia najnowszego raportu Stowarzyszenia Demagog i Instytutu Monitorowania Mediów. Autorzy pokazują, jak dezinformacja wykorzystuje rzeczywiste napięcia w relacjach polsko-ukraińskich, a część fałszywych przekazów trafia do Polski bezpośrednio z rosyjskiej przestrzeni informacyjnej.

W pierwszym półroczu 2026 roku analitycy IMM zidentyfikowali ponad 387 tys. publikacji dotyczących banderyzmu oraz ok. 149 tys. wzmianek zawierających pozostałe monitorowane określenia. Treści odnoszące się do banderyzmu stanowiły blisko 72 proc. analizowanych publikacji o negatywnym wydźwięku. Od początku roku do połowy czerwca tygodniowa liczba negatywnych wpisów dotyczących tego tematu wzrosła z około 10 tys. aż czterokrotnie.

Antyukraińskie narracje - raport IMM i Demagoga

Nie wszystkie negatywne publikacje były jednak dezinformacją. Na nastroje wokół Ukrainy wpłynęły również działania ukraińskich władz, w szczególności decyzja o nadaniu jednej z jednostek wojskowych imienia „Bohaterów UPA”. Wywołała ona falę krytyki w Polsce, która w wielu przypadkach była uzasadniona i nie stanowiła propagandy. Jednocześnie rzeczywiste kontrowersje związane z pamięcią historyczną wykorzystywano do rozpowszechniania fałszywych informacji i podsycania niechęci wobec Ukraińców.

Znane nazwiska i anonimowe konta powielają rosyjskie narracje

Raport wskazuje profile, które zdobywają duże zasięgi dzięki antyukraińskim treściom, a jednocześnie rozpowszechniają fałszywe informacje zgodne z przekazem rosyjskiej propagandy. Wśród nich znalazły się m.in. były premier Leszek Miller, Piotr Panasiuk z Polskiego Ruchu Antywojennego, Centrum Usług Prawnych, Coolfonpl, Edgar Korona, MartinDemirow, Ministerstwo Prawdy oraz @WolnaRadio.

Przykładowo Leszek Miller udostępniał zmanipulowane wypowiedzi Wołodymyra Zełenskiego i nieprawdziwe informacje o ukraińskiej korupcji. Piotr Panasiuk powielał natomiast fałszywą narrację rosyjskiego Ministerstwa Obrony dotyczącą pożaru Ławry Peczerskiej w Kijowie.

Autorzy podkreślają, że powielanie rosyjskich narracji nie jest automatycznie dowodem współpracy z Rosją. W przypadku części wymienionych profili nie stwierdzono przesłanek wskazujących na takie powiązania.

„Wiele z przeanalizowanych przez nas kont nie od dzisiaj publikuje antyukraińską dezinformację. Ich aktywność opisywaliśmy także w poprzednich edycjach raportu. Chociaż nie wszystkie udostępniane przez nie narracje pochodzą bezpośrednio z rosyjskich źródeł, to nie ma wątpliwości, że działalność zidentyfikowanych profilów realizuje cele kremlowskiej propagandy” – komentuje Marcin Fic z Demagoga, współautor raportu.

Sześć głównych tez antyukraińskiej dezinformacji

Na podstawie monitoringu Demagog wyodrębnił sześć powtarzających się narracji wspieranych fałszywymi informacjami:

  • Cierpienie Ukraińców i rosyjskie zbrodnie są inscenizowane.
  • Ukraińcy rozkradają pomoc otrzymywaną od sojuszników.
  • Wołodymyr Zełenski jest niewiarygodny i traci poparcie za granicą.
  • Ukraina przegrywa wojnę, a jej władze prowadzą ją wbrew woli społeczeństwa.
  • Ukraina próbuje wciągnąć Polskę do wojny i zagraża innym państwom.
  • Ukraińcy mieszkający w Polsce stanowią zagrożenie dla Polaków.

Autorzy opisują m.in. wykorzystanie sztucznej inteligencji do tworzenia fałszywych nagrań, podszywanie się pod znane media i organizacje oraz manipulowanie autentycznymi zdjęciami i wypowiedziami.

„Możemy bez wątpienia stwierdzić jedną rzecz: dezinformacja wymierzona w Ukrainę i Ukraińców w Polsce wciąż realizuje te same cele. Niektóre przekazy w sieci wprost powielają tezy rosyjskiej propagandy, które często nie mają potwierdzenia w rzeczywistości” – dodaje współautorka raportu, Wiktora Kałus z Demagoga.

Część tych przekazów ma udokumentowane rosyjskie źródła lub jest wzmacniana przez infrastrukturę propagandową powiązaną z Kremlem, w tym sieć Pravda i operację Storm-1516. Ich rozpowszechnianie wpisuje się w rosyjskie działania zmierzające do osłabienia zachodniego wsparcia dla Ukrainy oraz destabilizacji państw europejskich.

Raport pokazuje, że antyukraińska dezinformacja nie ogranicza się do obraźliwych wpisów. Coraz częściej wykorzystuje autentyczne wydarzenia, istniejące spory i uzasadnioną krytykę, łącząc je z manipulacją. W ten sposób fałszywe przekazy mogą wpływać na ocenę sytuacji międzynarodowej i pogłębiać podziały między Polakami a Ukraińcami.

„W tworzeniu antyukraińskiej dezinformacji coraz większą rolę odgrywa sztuczna inteligencja. Na podstawie archiwalnych zdjęć powstają realistycznie wyglądające nagrania wideo. Również wypowiedzi ekspertów czy polityków generowane są przez narzędzia AI w oparciu o brzmienie ich rzeczywistego głosu. Coraz częściej trafiamy też na autentyczne fotografie uzupełnione o sztucznie dodane elementy, takie jak napisy, postacie czy symbole, które całkowicie zmieniają wymowę oryginału. Szczególnie groźne jest przeplatanie treści fałszywych z prawdziwymi. Fragment zgodny z faktami uwiarygodnia całość i znacząco utrudnia weryfikację. Przykłady omówione w raporcie IMM i Stowarzyszenia Demagog pokazują, że autorzy takich przekazów chętnie podszywają się pod znane redakcje czy oficjalne konta instytucji, kopiując ich identyfikację wizualną i styl publikacji. W efekcie granica między informacją a manipulacją zaciera się, a przeciętny odbiorca ma coraz mniejsze szanse, by ją dostrzec. Dlatego tak ważne jest, by do treści publikowanych w sieci podchodzić z ograniczonym zaufaniem, sprawdzać ich źródło i zachować czujność zwłaszcza wtedy, gdy materiał wywołuje silne emocje, bo właśnie na nie liczą twórcy dezinformacji”

– zauważa Monika Ezman, dyrektor zarządzająca usługami, członkini zarządu IMM.

Pełny raport: „Antyukraińskie nastroje i dezinformacja w 2026 roku. Raport Demagoga i IMM” jest dostępny na stronie.