czwartek, 19 listopada, 2026
Strona głównaAktualnościWiadomościIch historie nie mogą pozostać przemilczane. Rusza kampania o przemocy rówieśniczej

Ich historie nie mogą pozostać przemilczane. Rusza kampania o przemocy rówieśniczej

Prawie dziewięcioro na dziesięcioro uczniów doświadczyło w ostatnim roku przemocy rówieśniczej, ale tylko co trzecie dziecko, które zdecydowało się o niej opowiedzieć, otrzymało wsparcie. Aby zwrócić uwagę na skalę problemu i zachęcić młodych ludzi do przełamania milczenia, Omenaa Foundation zainicjowała ogólnopolską kampanię „#NaGłos”. W jej ramach znane osoby odczytują autentyczne, zanonimizowane listy dzieci i młodzieży, pokazując, jak bolesne mogą być doświadczenia hejtu i wykluczenia.

Koniec z obojętnością

Kampania wystartowała 16 listopada 2026 roku, w Międzynarodowy Dzień Tolerancji ustanowiony z inicjatywy UNESCO. Jej podstawą są autentyczne relacje zebrane przez fundację podczas spotkań z dziećmi i młodzieżą. Jak podkreślają inicjatorzy akcji, każdemu, kto zdecydował się opowiedzieć o swoich doświadczeniach, zapewniono odpowiednie wsparcie. W trosce o prywatność autorów oraz opisanych osób listy zanonimizowano i nieznacznie zmodyfikowano, zachowując przy tym prawdziwy charakter przedstawionych wydarzeń i towarzyszących im emocji.

Twórcy kampanii chcą zwrócić uwagę na to, że przemoc rówieśnicza trwa tak długo, jak długo pozostaje niezauważona lub bagatelizowana. Osobiste świadectwa młodych ludzi uzupełniają statystyki o perspektywę osób, których problem bezpośrednio dotyczy. Odczytywane przez znane i cenione przez młodzież osoby mają przełamywać wstyd oraz zachęcać do szukania pomocy.

O skali problemu świadczą wyniki ogólnopolskich badań. Z tegorocznego raportu „Rówieśnicy 2026” Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, największego w Polsce badania przemocy rówieśniczej, wynika, że ¾ uczniów zetknęło się z cyberprzemocą. Aż 58 proc. respondentów doświadczyło wyśmiewania wyglądu, a 56 proc. otrzymywało przykre wiadomości w internecie.

Niepokojący obraz sytuacji wyłania się również z analiz NASK „Nastolatki 3.0”, ySKILLS oraz „Internet Dzieci”. Wynika z nich, że polska młodzież ma najwyższą ekspozycję na mowę nienawiści spośród sześciu analizowanych krajów. Dla 68,4 proc. młodych ludzi jest ona głównym problemem internetu. Połowa ankietowanych zetknęła się w sieci z wyzywaniem i atakowaniem znajomych, a co trzeci wskazał na poniżanie i ośmieszanie.

Agresja wśród dzieci i nastolatków nie zawsze przybiera formę bezpośredniego ataku. Często zaczyna się od wykluczenia z klasowego czatu, przerobienia czyjegoś zdjęcia, upublicznienia prywatnej wiadomości lub obraźliwego komentarza. Internet sprawia, że prześladowanie nie kończy się wraz z ostatnim dzwonkiem. Przenosi się do domów i towarzyszy młodym ludziom również po lekcjach, pozbawiając ich miejsca, w którym mogliby poczuć się bezpiecznie.

Mechanizm tego zjawiska wyjaśnia Krzysztof Rzeńca, psycholog z Uniwersytetu SWPS i współtwórca programu przeciwdziałania przemocy rówieśniczej RESQL. Jak podkreśla, o przemocy rówieśniczej mówimy wtedy, gdy ktoś celowo i regularnie krzywdzi słabszą osobę, chcąc w ten sposób poprawić swoją pozycję w grupie. Takie zachowania mogą powtarzać się codziennie przez wiele miesięcy, a nawet lat. Najczęściej przeciwko jednej, osamotnionej osobie występuje cała grupa, a pokrzywdzony nie potrafi się obronić. W tym mechanizmie ważną rolę odgrywają również świadkowie, którzy współtworzą tak zwane koło przemocy.

Niepokojąca jest także bierność otoczenia. Uczniowie, którzy wiedzieli o krzywdzie swoich rówieśników, ale nikomu o niej nie powiedzieli, najczęściej tłumaczyli, że „to nic poważnego”. Równie trudna bywa sytuacja dzieci, które decydują się szukać pomocy u dorosłych. Tylko co trzecie z nich spotyka się z wysłuchaniem i próbą udzielenia wsparcia.

Twarze ukryte za statystykami

Zebrane przez fundację listy pokazują, jak różne oblicza może mieć przemoc rówieśnicza. Trzynastoletnia Kasia przez trzy miesiące jako jedyna z klasy nie należała do grupy, na której uczniowie oceniali swoje zdjęcia. Czternastoletnia Gosia zrezygnowała z jedzenia w szkole, ponieważ koledzy reagowali chrumkaniem na widok każdej jej kanapki. Roksana z kolei przekonała się, jak bolesna może być zdrada zaufania. Po kłótni z najlepszą przyjaciółką jej prywatne wiadomości trafiły na klasową grupę. Koledzy wykorzystali je do zorganizowania ankiety z pytaniem, czy dziewczynka jest „brzydka, czy bardzo brzydka”.

W innych relacjach powraca problem braku zrozumienia ze strony dorosłych i strachu przed reakcją rówieśników. Jednej z dziewczynek wychowawczyni poradziła, aby „nauczyła się rozmawiać”. Inna ze wstydu okłamywała mamę, a uczennica, która zdecydowała się zgłosić przemoc, została przez kolegów nazwana „kablem”.

Z problemem wykluczenia dobrze zna się również Omenaa Mensah, założycielka i prezeska Omenaa Foundation oraz OmenaArt Foundation. Jak przyznaje, sama w dzieciństwie wielokrotnie słyszała, że jest „inna”. „Wiem, jak to jest wracać ze szkoły z bezradnością, której nie umie się opisać. Dlatego chcę, żeby te historie wreszcie wybrzmiały na głos. W listach, które dostajemy, najczęściej powtarza się jedno: dziecko powiedziało dorosłemu i usłyszało, że przesadza, albo nie powiedziało nikomu, bo się wstydziło. A wstyd nie należy do skrzywdzonego dziecka. Chcę, żeby każdy młody człowiek, który obejrzy te nagrania, wiedział, że nie jest sam – a każdy dorosły, że od jego reakcji zależy bardzo wiele” – mówi Omena Mensah.

Jako pierwsza jeden z listów przeczytała Magdalena Różczka. Do kampanii będą stopniowo dołączać kolejne znane osoby ze świata sportu, kultury, show-biznesu i internetu. Co tydzień jedna z nich opublikuje krótkie nagranie z odczytaną historią dziecka. Na zakończenie filmu zachęci młodych odbiorców do podzielenia się własnymi doświadczeniami. Taką możliwość przez cały rok daje również strona naglos.org.pl, na której można anonimowo opisać swoje przeżycia.

Zgromadzone relacje mają posłużyć fundacji do przygotowania rekomendacji zmian w prawie, które zwiększą bezpieczeństwo dzieci w sieci. Dokument powstanie we współpracy z ekspertami i instytucjami, a jego opracowanie stanowi główny cel całej inicjatywy.

Projekt obejmuje także działania edukacyjne i rozmowy w szkołach. Zaplanowano również jego artystyczną odsłonę. W 2027 roku historie młodych ludzi mają zostać utrwalone w specjalnej instalacji, a w listopadzie tego samego roku w Nowym Teatrze w Warszawie odbędzie się premiera spektaklu, który będzie kulminacyjnym wydarzeniem kampanii.

Za merytoryczną stronę projektu odpowiada superwizor Krzysztof Korona, magister psychologii, specjalista psychologii klinicznej, seksuolog kliniczny i sądowy oraz psychoterapeuta. W latach 1986–2017 pracował jako biegły sądowy i mediator.

#NaGłos wpisuje się w wieloletnią działalność Omenaa Foundation. Od 2014 roku fundacja chroni dzieciństwo osób pozbawionych zwykłego życia rodzinnego oraz wspiera zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży, między innymi w RiO Centrum. Inicjatywa jest również częścią współpracy organizacji z UNESCO, dla którego przeciwdziałanie mowie nienawiści poprzez edukację, kulturę i sztukę należy do ważnych obszarów działania. (ao)