piątek, 20 listopada, 2026
Strona głównaRaportyOszustwa w rekrutacji przybierają nowe formy. AI utrudnia weryfikację kandydatów

Oszustwa w rekrutacji przybierają nowe formy. AI utrudnia weryfikację kandydatów

Fałszowanie CV, fikcyjne profile zawodowe, podstawianie innych osób podczas rozmów i korzystanie z podpowiedzi AI – to tylko niektóre z nieuczciwych praktyk, z jakimi spotykają się polscy pracodawcy. Jak wynika z badania Hays Poland, 37 proc. firm przynajmniej raz zetknęło się z takimi sytuacjami. Rozwój technologii sprawia, że wykrywanie podobnych nadużyć staje się coraz większym wyzwaniem dla działów HR.

Sztuczna inteligencja może dziś pomóc stworzyć wiarygodnie wyglądający życiorys, podrobić dokumenty potwierdzające kwalifikacje, a nawet wygenerować wizerunek i głos innej osoby. W efekcie pracodawcy muszą liczyć się nie tylko z ryzykiem zatrudnienia kogoś bez wymaganych umiejętności, lecz także z konsekwencjami finansowymi i zagrożeniami dla bezpieczeństwa firmy.

Kandydat pod cyfrową maską

Z badania Hays Poland wynika, że 9 proc. firm wielokrotnie zetknęło się z nieuczciwymi praktykami kandydatów, 23 proc. doświadczyło takich sytuacji kilka razy, a 5 proc. odnotowało pojedynczy przypadek. Łącznie problem dotyczył 37 proc. ankietowanych przedsiębiorstw. Natomiast 38 proc. zadeklarowało, że nie spotkało się z podobnymi zachowaniami.

Co czwarta firma (25 proc.) nie potrafi jednak ocenić, czy udało jej się rozpoznać wszystkie próby oszustwa. Może to wynikać z trudności w sprawdzaniu tożsamości i kompetencji osób aplikujących, zwłaszcza gdy większość procesu rekrutacyjnego odbywa się zdalnie.

>>> Szukasz pracy? Zobacz najnowsze ogłoszenia na PRoto.pl!

Jak zaznaczają twórcy raportu, cyfryzacja znacznie przyspieszyła poszukiwanie pracowników. Rozmowy online i elektroniczne dokumenty ułatwiają kontakt z kandydatami z różnych miast i krajów. Bezpośrednie spotkania odbywają się zazwyczaj dopiero na ostatnim etapie, gdy w grze pozostaje już kilka osób. Ogranicza to jednak możliwości sprawdzenia, czy za przesłanym CV rzeczywiście stoi osoba ubiegająca się o stanowisko.

Najczęściej firmy mają do czynienia z fałszowaniem informacji o dotychczasowym doświadczeniu zawodowym, kwalifikacjach i referencjach. Takie przypadki wskazało 73 proc. organizacji, które zetknęły się z nieuczciwymi zachowaniami kandydatów. Choć przekłamywanie danych w CV nie jest nowym zjawiskiem, rozwój AI znacznie ułatwia tworzenie przekonujących, ale niezgodnych z prawdą życiorysów.

Technologia pozwala również przygotowywać fikcyjne profile w mediach społecznościowych i dokumenty potwierdzające kompetencje, w tym certyfikaty. Narzędzia deepfake mogą służyć do generowania wizerunku i głosu w czasie rzeczywistym, a także ukrywania rzeczywistej lokalizacji osoby ubiegającej się o pracę.

Innym problemem jest korzystanie z pomocy osób trzecich podczas rekrutacji. Aż 48 proc. firm, które zetknęły się z nieuczciwymi praktykami, wskazało przypadki niesamodzielnego wykonywania zadań i testów, w tym powierzania ich innym osobom lub podstawiania kogoś w swoim imieniu. Kolejne 44 proc. zaobserwowało wykorzystywanie AI w czasie rzeczywistym podczas rozmów kwalifikacyjnych. Kandydaci mogą wówczas korzystać z generowanych na bieżąco podpowiedzi, zamiast samodzielnie odpowiadać na pytania.

Badanie wykazało również, że 25 proc. firm z tej grupy miało do czynienia z fałszywą tożsamością kandydatów lub podszywaniem się pod inne osoby. Z kolei 17 proc. odnotowało fikcyjne profile w mediach społecznościowych, a 10 proc. – nieprawdziwe informacje dotyczące miejsca lub kraju zamieszkania.

Bezpieczna rekrutacja wymaga nowych standardów

Zatrudnienie osoby, która podaje nieprawdziwe informacje o swojej tożsamości lub doświadczeniu, może oznaczać dla firmy konkretne straty. Pracodawca ponosi koszty wynagrodzenia, choć zatrudniony niekoniecznie jest w stanie prawidłowo wykonywać swoje obowiązki. Często konieczne jest również ponowne przeprowadzenie rekrutacji, co wiąże się z dodatkowymi wydatkami i stratą czasu.

Jeszcze większe zagrożenie stanowi dostęp takiej osoby do firmowych systemów i danych. W skrajnych przypadkach może dojść do naruszenia bezpieczeństwa, kryzysu wizerunkowego i utraty zaufania do przedsiębiorstwa.

Pracodawcy zaczynają uwzględniać te zagrożenia w swoich procedurach. Spośród firm, które zetknęły się z nieuczciwymi praktykami kandydatów, 57 proc. wprowadziło już rozwiązania mające zapobiegać podobnym sytuacjom. Takich działań nie podjęło 34 proc. organizacji, a 9 proc. nie potrafiło określić, czy odpowiednie zabezpieczenia funkcjonują w ich firmie.

Podstawą powinno być dokładne sprawdzanie tożsamości i informacji przedstawionych w dokumentach aplikacyjnych. Ważną rolę odgrywa weryfikacja referencji oraz autentyczności certyfikatów i innych zaświadczeń. Pomocne mogą być również narzędzia wykrywające filtry deepfake oraz rozwiązania identyfikujące technologie automatyzujące mowę.

>>> Szukasz pracownika? Dodaj ogłoszenie na PRoto.pl!

Istotne jest także ujednolicenie zasad rekrutacji w całej organizacji. Jeśli poszczególne działy stosują odmienne standardy, łatwiej o luki w procesie weryfikacji. Dlatego firmy powinny opracować spójne procedury i dostosować pytania do specyfiki stanowiska oraz wymaganych kompetencji.

Znaczenie ma też praktyczne sprawdzanie umiejętności. Podczas rozmowy można zlecić kandydatowi krótkie zadanie lub poprosić go o szczegółowe omówienie wcześniej realizowanego projektu. Warto dopytywać o konkretne sytuacje zawodowe i decyzje, które wymagały jego osobistego zaangażowania. Takie pytania trudniej obsłużyć za pomocą gotowych odpowiedzi AI lub przy wsparciu osoby trzeciej.

Nie bez znaczenia jest również przygotowanie pracowników HR i menedżerów uczestniczących w rekrutacji. Powinni oni znać nowe metody manipulacji i wiedzieć, na co zwracać uwagę podczas analizy dokumentów oraz rozmów z kandydatami. Celem nie jest podejrzliwe traktowanie wszystkich aplikujących, lecz dostosowanie procesu rekrutacyjnego do możliwości współczesnych technologii. (ao)

O badaniu:

Badanie Hays Poland przeprowadzono w lipcu 2026 roku wśród ponad 500 firm. Dotyczyło ono skali nieuczciwych praktyk w rekrutacji, ich najczęstszych form oraz działań podejmowanych przez pracodawców w celu ograniczenia tego zjawiska. Pytania o rodzaje nadużyć i wdrożone procedury zabezpieczające skierowano wyłącznie do firm, które wcześniej zetknęły się z takimi przypadkami. W pytaniu dotyczącym konkretnych praktyk respondenci mogli zaznaczyć więcej niż jedną odpowiedź.